Podsumowanie spotkania OPOS w Nałęczowie

W dniach 2-3 lipca 2026 r. w Nałęczowie odbyło się posiedzenie zarządów sygnatariuszy Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Samorządowych. Było to jedno z tych spotkań, które bardzo wyraźnie pokazują, jak ważna jest stała, partnerska współpraca regionalnych organizacji samorządowych z całego kraju.

Przez dwa dni rozmawialiśmy o sprawach, które bezpośrednio wpływają na codzienne funkcjonowanie gmin i powiatów: finansach JST, jakości legislacji, bezpieczeństwie, ochronie środowiska, programach wsparcia dla mieszkańców, edukacji, cyberbezpieczeństwie i roli samorządów w procesie stanowienia prawa.

Relacje samorządów z rządem i przyszłość finansów JST

Szczególnie ważnym elementem spotkania była informacja Współprzewodniczącego Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, Pana Mieczysława Kiecy, dotycząca aktualnych relacji strony samorządowej z rządem w procesie uzgadniania rozwiązań legislacyjnych. Wybrzmiało bardzo jasno, że samorządy nie oczekują pozornego dialogu, lecz rzeczywistego partnerstwa: pracy na danych, rzetelnych analizach, wcześniejszym sygnalizowaniu problemów i gotowości do korygowania rozwiązań, które w praktyce okazują się niewystarczające.

W kontekście ustawy o dochodach JST podkreślono, że reforma systemu finansowania samorządów była potrzebna, ale nie może zostać uznana za zakończoną. Kluczowe pozostają: stabilność i przewidywalność dochodów, adekwatne finansowanie zadań publicznych, właściwe ujęcie potrzeb oświatowych, ekologicznych i rozwojowych, a także dalsza rozmowa o rezerwie subwencji ogólnej, mechanizmach wyrównawczych i realnym wpływie strony samorządowej na kształt systemu.

Stanowiska wypracowane podczas obrad

Podczas obrad omówiliśmy i wypracowaliśmy stanowiska OPOS dotyczące m.in.:

• planowanych zmian systemowych dotyczących Środowiskowych Domów Samopomocy i potrzeby ochrony dobrze funkcjonującego lokalnego systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami;

• Centralnego Rejestru Umów i konieczności ograniczania nadmiernych obciążeń biurokratycznych dla JST;

• systemowego finansowania stałej gotowości operacyjnej Ochotniczych Straży Pożarnych oraz włączenia strażaków ratowników OSP do systemu obrony cywilnej;

• zasad naliczania tzw. potrzeb ekologicznych w systemie dochodów JST;

• nowej odsłony programu „Ciepłe Mieszkanie” i potrzeby takiego ukształtowania programu, aby realnie wspierał mieszkańców oraz uwzględniał organizacyjną rolę gmin;

• organizacji indywidualnego nauczania w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego;

• wydłużenia terminu realizacji i rozliczenia inwestycji w ramach KPO B3.1.1 dotyczących zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej na terenach wiejskich.

Dobre praktyki i rozwój współpracy

W części bieżącej rozmawialiśmy także o praktycznych narzędziach dla samorządów, w tym o pakiecie wzorcowych dokumentów dotyczących Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji, o postulatach odnoszących się do statusu zawodowego i warunków pracy skarbników JST, o współpracy w obszarze zielonej energii oraz o dalszym rozwoju samego OPOS jako platformy wspólnego działania regionalnych organizacji samorządowych.

Wartość tego spotkania była bardzo wysoka. Możliwość bezpośredniej wymiany doświadczeń pomiędzy przedstawicielami organizacji z różnych województw pozwala nie tylko lepiej rozumieć problemy poszczególnych regionów, ale także budować wspólne, ogólnopolskie stanowiska. To właśnie w takich rozmowach powstają rozwiązania, które później mogą być skutecznie prezentowane na forum Komisji Wspólnej, w kontaktach z ministerstwami i w procesie legislacyjnym.

Podziękowania dla Związku Gmin Lubelszczyzny

Spotkanie w Nałęczowie było również pięknym zakończeniem prezydencji Związku Gmin Lubelszczyzny. Pod kierownictwem Przewodniczącego ZGL Piotra Dragana oraz przy ogromnym wsparciu organizacyjnym Pani Dyrektor Magdy Komanieckiej Związek przez ostatnie pół roku wzorowo pełnił funkcję organizującą prace OPOS. Dziękujemy za profesjonalizm, zaangażowanie, świetną atmosferę i perfekcyjne przygotowanie tego okresu współpracy.

Nowa prezydencja i kolejne wyzwania

Od 1 lipca prezydencję w Ogólnopolskim Porozumieniu Organizacji Samorządowych przejmuje Podkarpackie Stowarzyszenie Samorządów Terytorialnych. Życzymy powodzenia w realizacji tego zadania i dalszego wzmacniania współpracy organizacji samorządowych w całej Polsce.

Przed nami kolejne wyzwania, ale spotkanie w Nałęczowie pokazało, że wspólny głos samorządów gminnych i powiatowych jest potrzebny, słyszalny i coraz lepiej zorganizowany. OPOS pozostaje przestrzenią realnej współpracy, wymiany doświadczeń i odpowiedzialnego reprezentowania spraw lokalnych wspólnot na arenie ogólnopolskiej.